Sẹo Lồi: Đặc Điểm, Nguyên Nhân, Các Loại & Cách Điều Trị

Ngày cập nhật: 27/01/2026

Sẹo lồi là dạng sẹo do tăng sinh mô xơ bất thường trong quá trình lành thương, chủ yếu là do sự sản sinh quá mức collagen type I và III. Tình trạng này thường xuất hiện muộn, nổi gồ cao, lan rộng ra ngoài ranh giới vết thương và rất khó tự thoái lui.

Sẹo lồi dễ gặp ở người trẻ (10-30 tuổi), có xu hướng tái phát cao và đáp ứng điều trị kém nếu không theo dõi lâu dài hoặc can thiệp đúng cách. Tùy theo cơ chế hình thành, sẹo được chia thành loại nguyên phát (tự xuất hiện ở người có cơ địa) và thứ phát (sau tổn thương như mụn, phẫu thuật, bỏng).

Yếu tố nội sinh như cơ địa tăng phản ứng mô sợi, kết hợp với yếu tố ngoại sinh như chăm sóc da sai cách hay chấn thương sâu là nguyên nhân chính gây nên sẹo lồi. Nhận diện sớm các nguy cơ này giúp chủ động phòng ngừa và kiểm soát sẹo hiệu quả hơn.

Theo nghiên cứu từ Dermatologic Surgery (2023), nếu chỉ điều trị đơn phương, sẹo lồi có thể tái phát đến 70%.

Vì vậy, tiếp cận điều trị cần toàn diện và cá thể hóa – kết hợp laser, thuốc ức chế mô xơ, băng ép, chăm sóc duy trì, và trong một số trường hợp, phẫu thuật phối hợp nội khoa.

Để tìm hiểu chi tiết hơn về cách điều trị sẹo lồi hiệu quả, mời bạn đọc tiếp bài viết dưới đây!

Tổng Quan Về Sẹo Lồi

Sẹo lồi là một dạng rối loạn lành thương, hình thành khi mô xơ (chủ yếu là collagen type I và III) tăng sinh quá mức trong quá trình phục hồi da sau tổn thương. Khối sẹo thường gồ cao rõ rệt, phát triển lan rộng ra ngoài ranh giới vết thương ban đầu và tồn tại dai dẳng theo thời gian.

Tình trạng này phổ biến ở người 10-30 tuổi, có thể khởi phát muộn, tiến triển kéo dài và hiếm khi thoái lui tự nhiên. Ở những người có cơ địa dễ bị sẹo lồi, sẹo có nguy cơ tái phát cao ngay cả sau điều trị nếu không được kiểm soát đúng cách.

Với tính chất mạn tính, khó kiểm soát và đáp ứng điều trị kém, việc xử lý sẹo lồi đòi hỏi phác đồ cá thể hóa, kết hợp đa phương pháp nhằm đạt hiệu quả lâu dài và hạn chế tái phát.

1. Hình thái tổn thương

Sẹo lồi có một số đặc điểm điển hình về hình dạng và diễn tiến:

• Sẹo lồi thường biểu hiện dưới dạng khối mô xơ gồ cao rõ rệt so với bề mặt da lành xung quanh. Bề mặt sẹo có thể chắc, trơn bóng hoặc hơi thô ráp.
• Màu sắc có thể dao động từ màu da bình thường đến đỏ, nâu hoặc sẫm. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng kèm thay đổi sắc tố.
• Đặc điểm nổi bật nhất là sẹo lan rộng ra ngoài ranh giới vết thương gốc, tiếp tục phát triển một cách dai dẳng cả về kích thước lẫn hình dạng, kể cả khi không còn tổn thương nguyên phát hoặc kích thích cơ học.

2. Độ tuổi nào dễ bị sẹo lồi?

Sẹo lồi phổ biến ở độ tuổi từ 10 đến 30, thời kỳ mà quá trình tổng hợp collagen và hoạt động nguyên bào sợi mạnh mẽ, dễ dẫn đến mất cân bằng giữa tạo collagen và phân giải.

3. Thời điểm xuất hiện

Không hình thành ngay sau chấn thương, sẹo lồi thường khởi phát muộn, từ vài tuần đến vài tháng sau khi da đã lành, khiến bệnh nhân dễ bỏ qua giai đoạn can thiệp sớm hiệu quả.

4. Tính chất sinh học và đáp ứng điều trị

Sẹo lồi được đánh giá là dạng sẹo có tính “mãn tính” cao do:

• Sẹo lồi có xu hướng không thoái lui tự nhiên, kể cả sau thời gian dài hình thành.
• Tình trạng này dễ tái phát sau điều trị, đặc biệt khi các yếu tố nền như viêm mạn tính, căng kéo cơ học tại vùng da tổn thương hoặc rối loạn nội tiết không được kiểm soát triệt để.
• Sẹo lồi đáp ứng điều trị kém, thường đòi hỏi phối hợp đa mô thức, theo dõi lâu dài để hạn chế tái phát và tối ưu kết quả.

Nguyên Nhân Hình Thành Sẹo Lồi Là Gì?

Sẹo lồi hình thành do sự kết hợp giữa yếu tố nội sinh như cơ địa di truyền, làn da phản ứng mạnh và các tác nhân ngoại sinh như mụn viêm, chấn thương sâu, phẫu thuật hay chăm sóc da không đúng cách. Hiểu rõ các nguy cơ này là bước đầu quan trọng để phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả tình trạng sẹo lồi.

1. Yếu tố nội sinh

Các yếu tố từ bên trong cơ thể đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định ai có nguy cơ bị sẹo lồi cao hơn, kể cả với những tổn thương rất nhỏ.

• Di truyền học: Sẹo lồi có xu hướng di truyền trong gia đình. Nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng bị sẹo lồi, nguy cơ hình thành sẹo lồi ở thế hệ kế tiếp tăng 3-5 lần.
• Cơ địa sẹo lồi: Một số người có làn da phản ứng quá mức với tổn thương, dẫn đến tăng sinh collagen không kiểm soát trong giai đoạn tái tạo da. Đây gọi là “cơ địa sẹo lồi” – thường gặp ở người trẻ tuổi, có da dầu, hoặc tiền sử từng hình thành sẹo lồi trước đó.

2. Yếu tố ngoại sinh

Các tổn thương trên da do môi trường, thói quen sinh hoạt hoặc can thiệp y khoa là những nguyên nhân phổ biến khởi phát quá trình hình thành sẹo lồi. Một số yếu tố thường gặp bao gồm:

• Mụn trứng cá, viêm nang lông: Các tổn thương viêm sâu, đặc biệt là mụn bọc không được xử lý đúng cách, dễ để lại sẹo và gây tăng sinh mô xơ – thường gặp ở vùng ngực, lưng và vai.
• Chấn thương sâu, bỏng, nhiễm trùng da: Những tổn thương nghiêm trọng phá hủy cấu trúc mô, nhất là khi có nhiễm trùng hoặc xử lý không đúng cách, tạo điều kiện thuận lợi cho sẹo lồi phát triển.
• Vị trí tổn thương ở vùng vận động: Vết thương nằm tại các vùng thường xuyên co giãn như đầu gối, khuỷu tay, cổ tay, cổ chân dễ bị kéo căng, ma sát liên tục, khiến quá trình lành thương bị cản trở và tăng nguy cơ sẹo lồi.
• Phẫu thuật thẩm mỹ hoặc can thiệp y khoa: Các vết mổ như lấy thai, cắt bướu giáp, căng da mặt… nếu không chăm sóc đúng hoặc gặp biến chứng viêm nhiễm có thể để lại sẹo lồi, nhất là ở người có cơ địa dễ sẹo.
• Xăm, xóa xăm, xỏ khuyên: Những tác động làm tổn thương lớp sâu của da có thể kích thích phản ứng viêm mạnh. Nếu thực hiện không đúng kỹ thuật hoặc chăm sóc không đúng cách, nguy cơ hình thành sẹo lồi sẽ tăng cao.
• Vết thương không được chăm sóc đúng cách: Thiếu vệ sinh, để da quá khô hoặc sử dụng sản phẩm không phù hợp trong giai đoạn tái tạo sẽ làm rối loạn quá trình lành thương, dẫn đến tăng sinh mô sợi bất thường.

Phân Loại Sẹo Lồi Trong Lâm Sàng

Sẹo lồi được chia thành hai loại chính: sẹo lồi nguyên phát xảy ra tự phát ở người có cơ địa đặc biệt mà không cần tổn thương rõ rệt, và sẹo lồi thứ phát hình thành sau các chấn thương hoặc viêm cấp. Việc phân biệt đúng hai loại này giúp xác định nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp hơn.

1. Sẹo lồi nguyên phát (sẹo cơ địa)

Đây là dạng sẹo đặc biệt, xuất hiện mà không cần có tổn thương sâu hoặc viêm nghiêm trọng trước đó. Thường gặp ở những người có cơ địa dễ sẹo lồi, yếu tố di truyền rõ ràng.

• Bản chất hình thành: Sẹo xuất hiện gần như tự phát – ngay cả sau những tổn thương rất nhỏ như xước da nhẹ, tiêm ngừa, xỏ khuyên tai, hoặc không có tổn thương tiền căn rõ ràng.
• Cơ chế bệnh sinh: Tăng sinh collagen type I và III một cách mất kiểm soát trong quá trình sửa chữa mô, do rối loạn chức năng nguyên bào sợi. Cơ địa sẹo lồi có tính chất di truyền và thường đi kèm các rối loạn viêm da khác.
• Biểu hiện lâm sàng: Sẹo dày, chắc, bóng hoặc thẫm màu. Quan trọng là lan rộng ra ngoài giới hạn tổn thương ban đầu, không liên quan viêm cấp tính. Kích thước có thể tăng dần theo thời gian, ngay cả khi không có kích thích thêm.
• Vị trí thường gặp: Vùng da căng và dễ ma sát – như vai, ngực, phần trên lưng, quai hàm, tai. Đây là những vị trí dễ ghi nhận sẹo lồi nguyên phát ngay cả khi tổn thương ban đầu rất nhỏ.

2. Sẹo lồi thứ phát

Là loại phổ biến hơn trong thực hành lâm sàng, hình thành rõ ràng sau những tổn thương sâu hoặc viêm cấp tính.

• Bản chất hình thành: Phát sinh sau các sự kiện gây tổn thương da đáng kể – như phẫu thuật, tai nạn, mụn trứng cá nặng, bỏng, hoặc các thủ thuật xâm lấn.
• Cơ chế bệnh sinh: Quá trình lành thương bị rối loạn – thường do nhiễm trùng, chăm sóc sai cách hoặc cơ địa phản ứng quá mức. Kết quả là sự tăng sinh mô sợi quá mức, không phân giải được theo chu trình lành da bình thường.
• Đặc điểm lâm sàng: Sẹo gồ cao, lan rộng ra ngoài vùng tổn thương ban đầu. Dễ gặp tại vùng thường xuyên vận động (khớp, cổ, hàm) hoặc vùng ma sát cao (thắt lưng, vùng đùi…).
• Phân biệt với sẹo phì đại: Sẹo lồi thứ phát lan rộng vượt ranh giới tổn thương, trong khi sẹo phì đại chỉ nằm trong phạm vi vết thương, có thể thoái lui theo thời gian.

Trị Sẹo Lồi Như Thế Nào Hiệu Quả?

Sẹo lồi là một thách thức điều trị dài hạn, đòi hỏi chiến lược kiểm soát chặt chẽ từ gốc rễ – tức ức chế tăng sinh xơ – cho đến duy trì ổn định sau điều trị. Muốn đạt hiệu quả bền vững, phác đồ cần cá thể hóa theo từng người, kết hợp đa phương pháp và thực hiện bởi các cơ sở da liễu uy tín.

1. Nguyên tắc điều trị sẹo lồi

Điều trị sẹo lồi không chỉ đơn giản là làm phẳng mô sẹo, mà còn cần kiểm soát toàn bộ quá trình tăng sinh xơ, ngăn tái phát và cải thiện yếu tố nền dễ hình thành sẹo.

Các nguyên tắc điều trị quan trọng gồm:

• Kiểm soát tăng sinh mô xơ: Ức chế hoạt động nguyên bào sợi và quá trình tổng hợp collagen quá mức – yếu tố cốt lõi gây sẹo lồi.
• Ổn định sẹo cũ – ngăn sẹo mới: Không chỉ điều trị tổn thương cũ, mà còn kiểm soát những vùng da đang có nguy cơ hình thành sẹo lồi (sau mụn, phẫu thuật…).
• Cá thể hóa phác đồ điều trị: Tùy thuộc vào vị trí, kích thước, thời gian tồn tại sẹo, mức độ đau/viêm và cơ địa người bệnh.
• Kết hợp đa phương pháp – theo dõi lâu dài: Sự phối hợp giữa nội khoa, laser, thuốc bôi và chăm sóc tại nhà là chìa khóa để ngăn tái phát.
• Kiểm soát bệnh nền liên quan: Mụn trứng cá, viêm nang lông, viêm da cơ địa… cần được xử lý song song để không tái tạo tổn thương dẫn đến sẹo mới.

2. Các phương pháp điều trị nội khoa sẹo lồi phổ biến

Liệu trình điều trị sẹo lồi nội khoa hiện nay thường kết hợp đa phương pháp để cùng lúc đạt được 3 mục tiêu: làm phẳng mô sẹo – giảm đỏ – ngăn tái phát. Một phác đồ nội khoa tiêu biểu thường bao gồm 4 nhóm can thiệp chính:

• Laser PDL (Pulsed Dye Laser): Co nhỏ các mạch máu nuôi sẹo, giúp giảm thâm đỏ, hạn chế tăng sinh mạch máu mới – từ đó làm mềm và ổn định mô sẹo.
• Thuốc ức chế xơ tăng sinh thế hệ mới: Sử dụng tiêm tại chỗ hoặc bôi ngoài tùy tình trạng, có cơ chế kiểm soát quá trình xơ hóa mà không gây teo mô, không giãn mạch, hạn chế tối đa tác dụng phụ so với corticoid truyền thống.
• Double laser (Diode laser 980nm + CO₂ Fractional): Tác động đa tầng – từ việc tắt mạch máu nuôi sẹo, làm phẳng mô sẹo và giảm thâm, đến kích thích tái tạo da khỏe và chuyển sẹo về trạng thái ổn định, mềm mịn hơn.
• Thuốc bôi kháng viêm mạnh + đèn LED ánh sáng đỏ: Tăng hiệu quả chống viêm – kháng khuẩn – phục hồi da nhờ kết hợp các hoạt chất chuyên biệt điều trị sẹo lồi đã có bằng chứng lâm sàng rõ ràng.

Tùy vị trí và mức độ sẹo, bác sĩ có thể phối hợp thêm băng ép tại các vùng vận động nhiều như đầu gối, vai, khuỷu… để giảm áp lực cơ học – yếu tố có thể kích thích sẹo phát triển quá mức.

3. Điều trị ngoại khoa sẹo lồi

Với các trường hợp sẹo lồi lâu năm, kích thước lớn hoặc không đáp ứng điều trị nội khoa, phẫu thuật được chỉ định song song với kiểm soát tái phát chặt chẽ.

Khi nào cần phẫu thuật sẹo lồi?

• Sẹo gây co kéo, ảnh hưởng chức năng vận động.
• Mô sẹo quá dày, gây đau nhức dai dẳng hoặc mất thẩm mỹ nghiêm trọng.
• Sẹo không đáp ứng sau nhiều liệu trình nội khoa, laser.

Kỹ thuật ngoại khoa áp dụng:

• Z-Plasty hoặc W-Plasty: Là những kỹ thuật tạo hình giúp cắt bỏ mô sẹo và phân bố lại lực căng da, hạn chế co kéo và tái phát sau mổ.
• Tiêm thuốc ức chế xơ ngay sau phẫu thuật: Được thực hiện trong vòng 24–72h sau mổ nhằm ức chế tăng sinh xơ từ giai đoạn đầu.
• Theo dõi hậu phẫu định kỳ: Kết hợp laser, băng ép, thuốc bôi duy trì… để ngăn chặn tái phát.

Sẹo lồi là tình trạng mãn tính, dễ tái phát nếu điều trị sai cách. Việc phối hợp đúng phác đồ – đúng thời điểm – đúng cơ địa là yếu tố quyết định. Quan trọng hơn, người bệnh cần lựa chọn cơ sở chuyên sâu và theo dõi lâu dài cùng bác sĩ để có được kết quả điều trị tối ưu và bền vững.

Những Câu Hỏi Thường Gặp

1. Điều trị sẹo lồi có hết hoàn toàn được không?

Sẹo lồi không thể chữa khỏi hoàn toàn theo nghĩa phục hồi da như ban đầu, nhưng có thể cải thiện rõ rệt về kích thước, màu sắc, độ gồ cao và mức độ đau/khó chịu nếu được điều trị đúng cách và theo dõi lâu dài. Hiệu quả cải thiện có thể đạt 60–95% tùy phương pháp (tiêm nội tổn thương, laser, băng ép…).

2. Sẹo lồi và sẹo phì đại khác nhau ở đâu?

Dù đều là sẹo tăng sinh mô xơ sau lành thương, sẹo lồi và sẹo phì đại có nhiều điểm khác biệt rõ rệt về ranh giới tổn thương, diễn tiến, và cơ địa bệnh nhân:

Tiêu chí	Sẹo phì đại	Sẹo lồi
Phạm vi tổn thương	Giới hạn trong ranh giới vết thương ban đầu	Lan rộng vượt ngoài ranh giới tổn thương
Thời điểm khởi phát	Thường sớm, vài tuần sau chấn thương	Có thể khởi phát muộn, vài tháng sau lành da
Diễn tiến theo thời gian	Có xu hướng co lại hoặc mờ dần theo thời gian	Thường dai dẳng, tiếp tục phát triển nếu không can thiệp
Tính chất mô sẹo	Mô sẹo dày, chắc, nhưng ít lan rộng	Mô sẹo rất chắc, bóng, phát triển kích thước liên tục
Cơ địa liên quan	Không nhất thiết có yếu tố di truyền	Có yếu tố di truyền, hay gặp ở người có “cơ địa sẹo lồi”
Tỷ lệ tái phát sau điều trị	Thấp hơn, dễ kiểm soát hơn	Cao, đặc biệt nếu không phối hợp đa phương pháp

Tóm lại:

• Sẹo phì đại: tăng sinh có giới hạn, thường thoái lui → dễ điều trị hơn.
• Sẹo lồi: lan rộng không kiểm soát, tồn tại dai dẳng → cần điều trị chuyên sâu và theo dõi lâu dài.

3. Phụ nữ mang thai có thể điều trị sẹo lồi được không?

Việc điều trị sẹo lồi cho phụ nữ mang thai cần được thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa da liễu. Một số phương pháp như tiêm corticosteroid hoặc laser có thể không an toàn trong thai kỳ. Các phương pháp không xâm lấn như băng ép silicon hoặc gel silicone có thể được cân nhắc.

4. Thời gian điều trị sẹo lồi kéo dài bao lâu?

Một liệu trình điều trị có thể kéo dài từ vài tháng đến vài năm, tùy thuộc vào đặc điểm của sẹo và mức độ đáp ứng với điều trị. Việc theo dõi lâu dài là cần thiết để ngăn ngừa tái phát.

5. Sẹo lồi có bị ảnh hưởng bởi ánh nắng mặt trời không?

Có, sẹo lồi có thể trở nên sẫm màu hơn (tăng sắc tố) khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, đặc biệt là trong giai đoạn sẹo đang lành hoặc mới điều trị. Do đó, việc bảo vệ sẹo khỏi ánh nắng mặt trời bằng kem chống nắng (SPF 30 trở lên) hoặc quần áo che chắn là rất quan trọng.

6. Địa chỉ nào điều trị sẹo lồi uy tín tại TP.HCM?

Tại TP.HCM, Dr. Choice Clinic là một trong những cơ sở chuyên khoa da liễu được đánh giá cao trong điều trị sẹo lồi. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, chuyên sâu về tái tạo da và điều trị sẹo phức tạp, Dr. Choice xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa dựa trên đánh giá kỹ lưỡng từng trường hợp cụ thể.

Ưu điểm nổi bật của Dr. Choice nằm ở sự kết hợp đồng bộ giữa:

• Chẩn đoán chuyên sâu, xác định rõ nguyên nhân và yếu tố nguy cơ tái phát.
• Ứng dụng công nghệ điều trị nội khoa hiện đại, bao gồm hệ thống laser y khoa đa bước sóng, thuốc đặc trị có bằng chứng lâm sàng,… và các liệu pháp hỗ trợ phục hồi mô sẹo.
• Lộ trình điều trị khoa học, an toàn, tối ưu hiệu quả theo từng giai đoạn tiến triển của sẹo.
• Dr. Choice cam kết tiếp cận điều trị toàn diện – từ kiểm soát tăng sinh mô xơ, cải thiện màu sắc – độ phẳng đến ngăn ngừa sẹo tái phát lâu dài.

Liên hệ Dr. Choice Clinic để được tư vấn chuyên sâu và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ da liễu.