Nổi Mề Đay: Nguyên Nhân, Triệu Chứng & Cách Điều Trị Nhanh Chóng

Ngày cập nhật: 27/01/2026

Nổi mề đay (urticaria) là một phản ứng viêm da liên quan đến rối loạn miễn dịch, xảy ra khi tế bào mast dưới da giải phóng histamin và các chất trung gian hóa học. Dựa theo thời gian tiến triển, bệnh được chia thành mề đay cấp tính và mề đay mãn tính.

Theo thống kê của Tổ chức Dị ứng Thế giới (WAO) năm 2020, khoảng 15–25% dân số từng bị mề đay ít nhất một lần trong đời. Trong đó, không ít trường hợp tiến triển dai dẳng và tái phát nhiều lần nếu không được xử trí đúng cách.

Bệnh có thể khởi phát do dị ứng thực phẩm, thuốc, yếu tố vật lý, môi trường, stress, rối loạn miễn dịch hoặc không xác định được nguyên nhân. Triệu chứng điển hình gồm sẩn phù, mảng đỏ kèm ngứa dữ dội, tổn thương lan nhanh, không để sẹo, đôi khi kèm phù môi hoặc mí mắt và thường nặng hơn khi gãi.

Điều trị mề đay cần kết hợp xử lý ban đầu tại nhà để giảm ngứa, bảo vệ da với điều trị thuốc Tây y nhằm kiểm soát phản ứng miễn dịch và ngăn biến chứng. Các biện pháp dân gian chỉ mang tính hỗ trợ.

Đồng thời, việc tránh sai lầm sinh hoạt, điều chỉnh lối sống hợp lý và thăm khám chuyên khoa kịp thời khi có dấu hiệu nguy hiểm hoặc tái phát kéo dài là yếu tố then chốt giúp kiểm soát bệnh an toàn, lâu dài.

Cùng Dr. Choice Clinic tìm hiểu chi tiết nguyên nhân, triệu chứng đặc trưng và các phương pháp điều trị nổi mề đay hiệu quả, an toàn trong bài viết dưới đây.

Bệnh Nổi Mề Đay Là Gì? Cơ Chế Hình Thành Như Thế Nào?

Nổi mề đay là phản ứng viêm da do giải phóng histamin, gây sẩn phù và ngứa, thường xuất hiện nhanh, tự lặn nhưng dễ tái phát nếu còn yếu tố kích thích. Bệnh gồm mề đay cấp tính (dưới 6 tuần, dễ kiểm soát) và mề đay mãn tính (từ 6 tuần trở lên, hay tái phát).

1. Cơ chế bệnh sinh của nổi mề đay

Nổi mề đay thực chất là kết quả của một phản ứng miễn dịch quá mức tại da. Khi cơ thể tiếp xúc với các yếu tố kích thích như thực phẩm, thuốc, thời tiết, áp lực lên da hoặc căng thẳng kéo dài, hệ miễn dịch sẽ phản ứng theo một chuỗi sau:

• Các dị nguyên hoặc yếu tố kích thích tác động lên cơ thể.
• Kích hoạt tế bào mast nằm dưới lớp da.
• Tế bào mast giải phóng histamin và các chất trung gian gây viêm.
• Histamin làm giãn các mạch máu nhỏ, khiến dịch thoát ra mô xung quanh.
• Trên da xuất hiện sẩn phù, mảng đỏ và cảm giác ngứa dữ dội

Chính cơ chế này khiến tổn thương mề đay có thể xuất hiện nhanh, lặn nhanh, nhưng lại dễ tái phát nếu yếu tố kích thích vẫn còn tồn tại.

Theo báo cáo năm 2021 của European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI), histamin đóng vai trò trung tâm trong hơn 90% trường hợp mề đay cấp tính, là cơ sở cho việc sử dụng thuốc kháng histamin trong điều trị.

2. Vì sao mề đay xuất hiện – biến mất nhanh nhưng dễ tái phát?

Một đặc điểm khiến nhiều người chủ quan là mề đay thường tự lặn nhanh, đôi khi chỉ sau vài giờ, dù có thể xuất hiện ở nhiều vị trí như mề đay mặt, tay chân, lưng hoặc các vùng nếp gấp da. Tuy nhiên, bản chất bệnh nằm ở phản ứng miễn dịch bên trong cơ thể; nếu dị nguyên chưa được loại bỏ, histamin vẫn tiếp tục được giải phóng, khiến mề đay dễ tái phát nhiều lần.

Theo kinh nghiệm điều trị tại Dr. Choice Clinic, đây là lý do nhiều bệnh nhân dù “hết nổi mề đay” nhưng chỉ sau vài ngày hoặc vài tuần lại tái phát với mức độ nặng hơn.

3. Phân biệt mề đay cấp tính và mề đay mãn tính

Việc phân loại mề đay dựa trên thời gian tồn tại của triệu chứng có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và điều trị. Cụ thể:

Tiêu chí	Mề đay cấp tính	Mề đay mãn tính
Thời gian	Dưới 6 tuần	Trên hoặc bằng 6 tuần
Nguyên nhân	Thường rõ ràng	Thường vô căn
Khả năng khỏi	Cao, dễ kiểm soát	Khó điều trị dứt điểm
Tái phát	Ít	Nhiều, kéo dài

Nguyên Nhân Và Triệu Chứng Nổi Mề Đay Là Gì?

Nổi mề đay thường do dị ứng thực phẩm, thuốc, yếu tố vật lý, môi trường, stress, rối loạn miễn dịch hoặc không rõ nguyên nhân. Bệnh biểu hiện bằng sẩn phù, mảng đỏ và ngứa dữ dội, tổn thương lan nhanh, không để sẹo, có thể kèm phù môi hoặc mí mắt và thường nặng hơn khi gãi.

1. Nguyên nhân gây nổi mề đay thường gặp

Nổi mề đay có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:

• Dị ứng thực phẩm và thuốc: hải sản, trứng, sữa, đậu phộng, kháng sinh, thuốc giảm đau.
• Yếu tố vật lý: thay đổi nhiệt độ đột ngột, lạnh, nóng hoặc áp lực lên da, Trong đó mề đay do lạnh là một dạng thường gặp, khởi phát khi da tiếp xúc với nhiệt độ thấp hoặc gió lạnh.
• Thời tiết và môi trường ô nhiễm: bụi mịn, phấn hoa, hóa chất.
• Stress kéo dài: ảnh hưởng đến trục thần kinh – miễn dịch.
• Rối loạn miễn dịch hoặc bệnh nền: bệnh tuyến giáp, nhiễm trùng mạn tính.
• Mề đay vô căn: không xác định được nguyên nhân dù đã làm xét nghiệm.

Theo khảo sát nội bộ của Dr. Choice Clinic trong nhóm bệnh nhân mề đay mãn tính năm 2024, hơn 40% trường hợp có liên quan trực tiếp đến stress kéo dài và rối loạn giấc ngủ.

2. Triệu chứng điển hình của bệnh mề đay

Triệu chứng của mề đay thường xuất hiện đột ngột, tiến triển nhanh và dễ nhận biết, chủ yếu biểu hiện trên da nhưng có thể kèm theo một số dấu hiệu toàn thân, đặc biệt trong các trường hợp phản ứng mạnh. Bao gồm:

• Sẩn phù hoặc mảng đỏ nổi gồ trên da.
• Ngứa dữ dội, có thể tăng về đêm.
• Tổn thương lan nhanh, thay đổi vị trí liên tục.
• Không để lại sẹo sau khi lặn.
• Có thể kèm phù môi, mí mắt, tay chân.

Đặc biệt, nhiều người nhận thấy triệu chứng càng gãi càng ngứa, do hành động gãi tiếp tục kích thích tế bào mast giải phóng thêm histamin.

Quy Trình Xử Lý Và Các Phương Pháp Điều Trị Nổi Mề Đay Hiệu Quả

Điều trị mề đay cần kết hợp xử lý ban đầu tại nhà để giảm ngứa và bảo vệ da với điều trị thuốc Tây y nhằm kiểm soát phản ứng miễn dịch và ngăn biến chứng. Các biện pháp dân gian chỉ nên dùng hỗ trợ trong trường hợp nhẹ, không thay thế phác đồ y khoa, đặc biệt với mề đay tái phát hoặc kéo dài.

1. Xử lý ban đầu và giảm ngứa nhanh tại nhà

Ở giai đoạn mề đay mới khởi phát, mục tiêu chính là giảm nhanh cảm giác ngứa, hạn chế trầy xước và tổn thương da, từ đó phòng ngừa bội nhiễm và nguy cơ mề đay nhiễm khuẩn.

Người bệnh có thể áp dụng 4 biện pháp hỗ trợ an toàn sau:

• Ngừng ngay các thực phẩm hoặc thuốc nghi ngờ gây dị ứng (nếu xác định được).
• Chườm lạnh vùng da tổn thương giúp co mạch, giảm sưng và làm dịu cảm giác ngứa.
• Giữ da sạch sẽ, khô thoáng, tránh ẩm ướt kéo dài.
• Tránh gãi mạnh, vì hành động này có thể làm trầy xước da và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Các biện pháp trên chỉ có tác dụng hỗ trợ tạm thời, không thay thế cho việc điều trị bằng thuốc khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát.

2. Điều trị nổi mề đay bằng thuốc Tây y

Khi mề đay không thuyên giảm hoặc có xu hướng tái diễn, điều trị bằng thuốc là bước cần thiết nhằm kiểm soát phản ứng miễn dịch và ngăn ngừa biến chứng. Phác đồ điều trị chuẩn hiện nay chủ yếu dựa trên 3 nhóm sau:

• Thuốc kháng histamin H1 thế hệ 2 (loratadine, cetirizine, fexofenadine): giúp giảm ngứa hiệu quả, ít gây buồn ngủ, phù hợp dùng lâu dài.
• Corticoid: chỉ được chỉ định trong thời gian ngắn đối với các trường hợp nặng, không đáp ứng với kháng histamin.
• Can thiệp y khoa đặc biệt: áp dụng khi có dấu hiệu phù mạch hoặc sốc phản vệ, cần theo dõi và xử trí tại cơ sở y tế.

Theo hướng dẫn cập nhật năm 2022 của European Academy of Allergy and Clinical Immunology, thuốc kháng histamin được khuyến cáo là lựa chọn điều trị hàng đầu, giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả cho khoảng 70–90% bệnh nhân mề đay cấp tính khi sử dụng đúng liều và đúng chỉ định.

3. Các biện pháp hỗ trợ (dân gian – thảo dược)

Bên cạnh điều trị y khoa, một số biện pháp dân gian có thể được sử dụng như phương pháp hỗ trợ trong trường hợp mề đay nhẹ, giúp làm dịu da và giảm cảm giác ngứa. Phổ biến nhất là tắm lá khế, lá kinh giới nhờ đặc tính kháng viêm tự nhiên.

Tuy nhiên, khi áp dụng các phương pháp này, người bệnh cần lưu ý:

• Chỉ sử dụng khi da không trầy xước, không bội nhiễm.
• Nguyên liệu phải sạch, không tồn dư hóa chất hoặc thuốc trừ sâu.
• Không lạm dụng và không thay thế hoàn toàn điều trị y khoa, đặc biệt với mề đay tái phát hoặc kéo dài.

Theo khuyến nghị từ các bác sĩ tại Dr. Choice Clinic, các biện pháp dân gian chỉ nên xem là hỗ trợ ngắn hạn, không phải giải pháp điều trị cốt lõi cho bệnh nổi mề đay.

Những Sai Lầm Thường Gặp Và Lưu Ý Quan Trọng Trong Chế Độ Sinh Hoạt Của Người Bị Mề Đay

Nhiều người bệnh chưa hiểu rõ mề đay kiêng những gì, dẫn đến kiêng khem sai cách hoặc duy trì các thói quen làm bệnh nặng hơn như tắm nước nóng, lạm dụng corticoid hoặc mặc quần áo bó sát. Để phòng ngừa tái phát, cần điều chỉnh sinh hoạt hợp lý, tránh dị nguyên, hạn chế rượu bia – đồ cay nóng, kiểm soát stress và giữ ấm cơ thể.

1. Sai lầm khiến mề đay kéo dài hoặc trở nên nặng hơn

Trong quá trình thăm khám và theo dõi điều trị, Dr. Choice Clinic ghi nhận rằng không ít trường hợp mề đay tiến triển dai dẳng hoặc tái phát nhiều lần không phải do bệnh quá nặng, mà xuất phát từ những thói quen sinh hoạt và cách xử lý sai lầm trong giai đoạn đầu.

5 sai lầm phổ biến bao gồm:

• Kiêng gió, kiêng nước quá mức, dẫn đến vệ sinh da kém, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
• Tắm nước nóng, khiến mạch máu giãn rộng, làm histamin giải phóng nhiều hơn và tăng cảm giác ngứa.
• Lạm dụng corticoid kéo dài mà không có chỉ định của bác sĩ, gây nhiều tác dụng phụ cho da và cơ thể.
• Mặc quần áo bó sát, không thấm mồ hôi, làm da bí bách và dễ kích ứng.
• Tự ý sử dụng thuốc theo kinh nghiệm truyền miệng, không theo hướng dẫn y khoa.

Những sai lầm này không chỉ khiến triệu chứng khó kiểm soát mà còn làm tăng nguy cơ chuyển từ mề đay cấp sang mề đay mãn tính.

2. Điều chỉnh sinh hoạt để phòng ngừa mề đay tái phát

Bên cạnh điều trị bằng thuốc, việc điều chỉnh lối sống và thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát và phòng ngừa mề đay tái phát. Người bệnh nên lưu ý:

• Theo dõi và ghi nhớ các thực phẩm dễ gây dị ứng, tránh sử dụng khi nghi ngờ là yếu tố kích hoạt.
• Hạn chế rượu bia, đồ cay nóng, vì đây là các chất có thể làm tăng giải phóng histamin.
• Kiểm soát stress, ngủ đủ giấc để ổn định hệ thần kinh – miễn dịch.
• Giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi, đặc biệt vào giai đoạn giao mùa.

Theo Hội Dị ứng, hen suyễn và Miễn dịch học Mỹ (AAAAI, 2024), mề đay mãn tính ảnh hưởng 1–2% dân số trưởng thành, tái phát đến 60% nếu không tuân thủ.

Khi Nào Người Bệnh Cần Đến Cơ Sở Chuyên Khoa Để Điều Trị Mề Đay?

Người bệnh cần đi khám ngay nếu mề đay kèm phù môi lưỡi, khó thở, đau bụng, tụt huyết áp hoặc nghi ngờ phù mạch, sốc phản vệ. Với mề đay tái phát hoặc kéo dài, thăm khám chuyên khoa giúp xác định nguyên nhân và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, hạn chế tái phát.

1. Dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám hoặc cấp cứu ngay

Không phải tất cả các trường hợp mề đay đều có thể tự theo dõi tại nhà. Người bệnh cần đến cơ sở y tế hoặc cấp cứu ngay nếu xuất hiện một trong 4 dấu hiệu cảnh báo sau:

• Phù môi, lưỡi hoặc mí mắt, lan nhanh và khó kiểm soát.
• Khó thở, thở rít, cảm giác nghẹn cổ họng.
• Đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn ói, choáng váng hoặc tụt huyết áp.
• Nghi ngờ phù mạch hoặc sốc phản vệ.

Đây là những tình trạng có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời và đúng cách.

2. Chẩn đoán và can thiệp chuyên khoa trong điều trị mề đay

Với những trường hợp mề đay tái phát nhiều lần, kéo dài hoặc nghi ngờ có yếu tố bệnh nền, việc thăm khám tại cơ sở chuyên khoa là cần thiết để xác định đúng nguyên nhân và kiểm soát bệnh lâu dài.

Tại các cơ sở da liễu chuyên sâu như Dr. Choice Clinic, người bệnh sẽ được:

• Khám da liễu toàn diện, đánh giá mức độ tổn thương và tần suất tái phát.
• Thực hiện test dị nguyên (test lẩy da) trong trường hợp nghi ngờ dị ứng thực phẩm, thuốc hoặc môi trường.
• Xét nghiệm máu nhằm phát hiện rối loạn miễn dịch hoặc các bệnh nền liên quan.
• Xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, kết hợp theo dõi lâu dài để giảm nguy cơ tái phát và hạn chế tác dụng phụ của thuốc.

Những Câu Hỏi Thường Gặp Về Nổi Mề Đay

1. Bị nổi mề đay có nên tắm không?

Có, nhưng cần tắm đúng cách. Người bị nổi mề đay vẫn nên tắm để giữ da sạch, ưu tiên nước mát hoặc ấm nhẹ. Tránh tắm nước nóng vì có thể làm giãn mạch, tăng giải phóng histamin và khiến ngứa nặng hơn.

2. Nổi mề đay có lây không?

Không. Nổi mề đay là phản ứng viêm da do miễn dịch, không phải bệnh truyền nhiễm và không lây từ người sang người. Tuy nhiên, bệnh có thể tái phát nhiều lần nếu cơ thể vẫn tiếp xúc với các yếu tố kích thích.

3. Stress có thật sự gây nổi mề đay không?

Có. Stress kéo dài có thể kích hoạt trục thần kinh – miễn dịch, làm tăng giải phóng histamin và khiến nổi mề đay bùng phát hoặc tái phát dai dẳng, đặc biệt ở những người có cơ địa dị ứng hoặc mề đay mãn tính.

4. Mề đay do lạnh khác gì mề đay do nóng?

Mề đay do lạnh khởi phát khi da tiếp xúc nhiệt độ < 10–15°C, trong khi mề đay do nóng thường xuất hiện khi thân nhiệt tăng > 37,5°C. Cả hai đều thuộc nhóm mề đay vật lý, chiếm khoảng 20–25% các trường hợp mề đay mãn tính.

5. Địa chỉ nào thăm khám, điều trị nổi mề đay uy tín, chất lượng HCM?

Dr. Choice Clinic là một trong những địa chỉ thăm khám và điều trị nổi mề đay uy tín, được nhiều bệnh nhân tin tưởng nhờ định hướng điều trị bài bản, an toàn và cá nhân hóa. 5 ưu điểm nổi bật gồm:

• Chuyên môn da liễu – dị ứng chuyên sâu: Đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm thực hành lâm sàng trong điều trị mề đay cấp và mề đay mãn tính, nắm vững các khuyến cáo cập nhật của EAACI và AAD.
• Chẩn đoán toàn diện: Thực hiện khám da liễu kỹ lưỡng, test dị nguyên (test lẩy da) và xét nghiệm máu khi cần để tìm nguyên nhân gốc rễ, không chỉ xử lý triệu chứng.
• Phác đồ cá nhân hóa: Điều trị dựa trên mức độ bệnh, tần suất tái phát và tiền sử từng người, giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả và hạn chế tái phát.
• Ưu tiên an toàn lâu dài: Sử dụng thuốc hợp lý, tránh lạm dụng corticoid; theo dõi sát đáp ứng và tác dụng phụ.
• Tư vấn sinh hoạt – dự phòng tái phát: Hướng dẫn chế độ ăn uống, kiểm soát stress và chăm sóc da khoa học, giúp bệnh ổn định bền vững.

Với cách tiếp cận toàn diện từ chẩn đoán đến điều trị và theo dõi, Dr. Choice Clinic là lựa chọn phù hợp cho người bệnh mề đay cần giải pháp an toàn, hiệu quả và lâu dài. Liên hệ ngay để được tư vấn chi tiết.