Thâm Da Do Đâu? Các Loại Thâm Da Thường Gặp Và Cách Điều Trị Hiệu Quả

Ngày cập nhật: 29/06/2025

Thâm da là hiện tượng da sẫm màu không đồng đều, thường gây ra bởi sự tăng sản xuất melanin – sắc tố tạo màu cho da. Vấn đề này có thể xuất hiện ở nhiều vùng trên cơ thể, đặc biệt là mặt và ảnh hưởng đáng kể đến thẩm mỹ cũng như tâm lý của người bị thâm da.

Theo một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Da liễu Việt Nam năm 2023, khoảng 15-20% dân số Việt Nam bị ảnh hưởng bởi các dạng thâm da khác nhau.

Nguyên nhân dẫn khiến da bị thâm thường do tia UV, mụn viêm, mỹ phẩm, thuốc, nội tiết tố, di truyền, lão hóa và bệnh lý.

Hiện tại, có 5 loại thâm da thường gặp gồm: Melasma, PIH, Chloasma, Age spots và thâm da do tổn thương.

Tùy theo loại thâm da, mức độ thâm, tài chính để lựa chọn phương án điều trị phù hợp. Bạn có thể sử dụng nguyên liệu tự nhiên hoặc các hoạt chất đặc trị khi muốn làm mờ thâm tại nhà. Hoặc tới các spa, thẩm mỹ viện, phòng khám da liễu uy tín trị thâm bằng công nghệ laser, phi kim, peel, ánh sáng IPL,…

Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân, các loại thâm da và cách điều trị thâm hiệu quả. Cùng khám phá nhé!

1. Tổng Quan Về Thâm Da

Thâm da là tình trạng da có màu sắc tối hơn bình thường do sự tích tụ quá mức của melanin. Melanin là sắc tố do tế bào hắc tố (melanocyte) sản xuất, quyết định màu sắc của da, tóc và mắt. Khi có sự rối loạn trong quá trình sản xuất hoặc phân bố melanin, thâm da sẽ xuất hiện.

Quá trình tăng sắc tố bao gồm ba giai đoạn chính:

• Kích hoạt: Các yếu tố kích thích như tia UV, viêm nhiễm hoặc hormone kích thích tế bào hắc tố.
• Sản xuất: Tế bào hắc tố tăng cường sản xuất melanin.
• Phân bố: Melanin được phân bố không đồng đều trong các lớp da, tạo ra vùng thâm sạm.

Thâm da không chỉ là vấn đề về thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bị ảnh hưởng.

Theo một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí da liễu học Việt Nam năm 2023, 63% phụ nữ bị thâm da báo cáo cảm thấy tự ti về ngoại hình của mình, trong khi 42% cho biết vấn đề này ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội của họ.

2. Thâm Da Do Đâu?

Thâm da có thể do các tác động từ bên ngoài như tia UV, mụn viêm, mỹ phẩm, thuốc hoặc xuất phát từ các nguyên nhân bên trong như nội tiết tố, di truyền, lão hóa, bệnh lý.

2.1. Tác động của tia UV

Tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời là nguyên nhân hàng đầu gây thâm da. Khi da tiếp xúc với tia UV, các tế bào hắc tố (melanocyte) sẽ tăng cường sản xuất melanin như một cơ chế bảo vệ tự nhiên. Tuy nhiên, sự tiếp xúc quá mức và thường xuyên có thể dẫn đến sự tích tụ melanin không đồng đều, gây ra các vùng da sẫm màu.

Nghiên cứu cho thấy 80% các dấu hiệu lão hóa sớm trên da, bao gồm thâm nám, là do tác động của tia UV. Đặc biệt, tia UVA, chiếm 95% tia UV đến bề mặt trái đất, có khả năng xâm nhập sâu vào lớp hạ bì và gây ra tổn thương tích lũy lâu dài.

2.2. Tổn thương da do mụn và viêm

Viêm da sau mụn (PIH) là một dạng thâm da phổ biến, đặc biệt ở những người có làn da sẫm màu. Khi da bị tổn thương do mụn, các tế bào viêm giải phóng cytokine, kích thích sản xuất melanin quá mức.

2.3. Sử dụng mỹ phẩm không phù hợp

Một số thành phần trong mỹ phẩm có thể gây kích ứng da, dẫn đến viêm và thâm da. Ví dụ, các chất tẩy rửa mạnh như Sodium Lauryl Sulfate (SLS) có thể làm mất cân bằng pH tự nhiên của da, gây kích ứng và tăng nguy cơ thâm da.

2.4. Thuốc

Một số loại thuốc và hóa chất có thể gây thâm da như thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm…

2.5. Nội tiết tố

Sự biến động trong cân bằng nội tiết tố, đặc biệt là ở phụ nữ trong giai đoạn mang thai và tiền mãn kinh, có thể dẫn đến việc tăng sản sinh melanin, gây ra các vấn đề về sắc tố da như nám, thâm sạm ở các vùng như mông, bẹn. Ngoài ra, một số bệnh lý như bệnh tuyến giáp, bệnh Addison cũng có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng nội tiết tố, từ đó gây ra tình trạng da bị thâm sạm.

2.5. Di truyền

Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng sản xuất melanin của cơ thể. Người có làn da sẫm màu hoặc có tiền sử gia đình bị thâm da có nguy cơ cao hơn. Nghiên cứu cho thấy gen MC1R, ASIP và TYR có liên quan đến sự điều chỉnh sắc tố da.

2.6. Lão hóa tự nhiên

Khi chúng ta già đi, khả năng tự bảo vệ và tái tạo của da giảm dần. Điều này dẫn đến sự xuất hiện của các đốm nâu trên da. Theo thống kê, khoảng 90% người trên 60 tuổi có ít nhất một đốm nâu trên da.

2.7. Các bệnh lý liên quan đến thâm da

Một số bệnh lý có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng thâm da:

• Bệnh Addison: Rối loạn tuyến thượng thận, gây tăng sắc tố da toàn thân.
• Bệnh Wilson: Rối loạn chuyển hóa đồng, có thể gây thâm da ở một số vùng cụ thể.
• Lupus ban đỏ: Bệnh tự miễn có thể gây ra các mảng thâm trên da.

3. Thâm Da Có Bao Nhiêu Loại?

5 loại thâm da thường gặp gồm: Melasma, PIH, Chloasma, Age spots và thâm da do tổn thương.

3.1. Thâm nám – Melasma

Thâm nám là một trong những dạng thâm da phổ biến nhất. Đặc trưng bởi các mảng nâu hoặc xám xuất hiện chủ yếu trên mặt, đặc biệt là má, trán, mũi và môi trên.

Đặc điểm:

• Xuất hiện đối xứng trên mặt.
• Màu sắc từ nâu nhạt đến nâu đậm.
• Có thể trầm trọng hơn khi tiếp xúc với ánh nắng.

Nguyên nhân chính: Tiếp xúc với tia UV, thay đổi hormone (mang thai, thuốc tránh thai) và di truyền.

Theo thống kê, thâm nám ảnh hưởng đến khoảng 5-6% dân số, trong đó 90% là phụ nữ. Tỷ lệ này cao hơn ở các quốc gia có nhiều ánh nắng mặt trời.

3.2. Thâm da do viêm – PIH

PIH (tăng sắc tố sau viêm) là kết quả của quá trình viêm da sau khi bị mụn, vết thương hoặc các tổn thương da khác.

Đặc điểm:

• Màu sắc từ hồng, đỏ đến nâu hoặc đen.
• Hình dạng và kích thước tương ứng với vết thương ban đầu.
• Có thể mờ dần theo thời gian nhưng có thể kéo dài nhiều tháng.

Nguyên nhân chính: Mụn trứng cá, vết thương, vết cắt, bỏng nhẹ, phản ứng dị ứng.

3.3. Thâm da do hormone – Chloasma

Chloasma thường xuất hiện trong thời kỳ mang thai hoặc khi sử dụng thuốc tránh thai.

Đặc điểm:

• Các mảng thâm lớn, đối xứng trên mặt.
• Thường xuất hiện trên má, trán, mũi và môi trên.
• Có thể mờ đi sau khi sinh hoặc ngừng sử dụng thuốc tránh thai.

Nguyên nhân chính:

• Thay đổi hormone trong thai kỳ.
• Sử dụng thuốc tránh thai.
• Liệu pháp thay thế hormone.

3.4. Thâm da do lão hóa – Age spots

Age spots là kết quả của quá trình lão hóa tự nhiên kết hợp với tác động tích lũy của tia UV.

Đặc điểm:

• Các đốm nâu nhạt đến đậm.
• Thường xuất hiện trên vùng da thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng như mặt, tay, vai.
• Kích thước từ vài mm đến vài cm.
• Không gây đau hoặc ngứa.

Nguyên nhân chính:

• Lão hóa tự nhiên.
• Tích tụ tổn thương do tia UV.

Nghiên cứu năm 2020 của Đại học Y Harvard cho thấy rằng sau tuổi 30, khả năng da bị thâm sẽ tăng gấp đôi.

3.5. Thâm da do tổn thương

Loại thâm da này xuất hiện sau các tổn thương da nghiêm trọng như bỏng, phẫu thuật hoặc các thủ thuật thẩm mỹ xâm lấn.

Đặc điểm:

• Màu sắc từ hồng nhạt đến nâu đậm.
• Hình dạng và kích thước tương ứng với vết thương ban đầu.
• Có thể kéo dài nhiều tháng hoặc thậm chí vĩnh viễn.

Nguyên nhân chính: Bỏng nặng, phẫu thuật, thủ thuật thẩm mỹ xâm lấn (như lăn kim, peel da sâu).

Khoảng 30-40% bệnh nhân sau phẫu thuật hoặc thủ thuật thẩm mỹ xâm lấn có nguy cơ phát triển thâm da do tổn thương.

Loại thâm da	Vị trí phổ biến	Màu sắc	Nguyên nhân chính	Tỷ lệ phổ biến
Melasma	Mặt (má, trán, mũi)	Nâu, xám	Nắng, hormone	5-6% dân số
PIH	Tùy vị trí tổn thương	Hồng, đỏ, nâu	Mụn, viêm	65% người bị mụn
Chloasma	Mặt	Nâu đậm	Hormone	50-70% phụ nữ mang thai
Age spots	Mặt, tay, vai	Nâu nhạt đến đậm	Lão hóa, UV	90% người trên 60 tuổi
Do tổn thương	Tùy vị trí tổn thương	Hồng đến nâu	Bỏng, phẫu thuật	30-40% sau thủ thuật

4. Điều Trị Thâm Da Như Thế Nào Hiệu Quả?

6 cách điều trị thâm da phổ biến gồm sử dụng nguyên liệu tự nhiên, hoạt chất đặc trị, công nghệ laser, phi kim, peel và ánh sáng IPL.

4.1. Sử dụng nguyên liệu tự nhiên

Sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như chanh, mật ong… có khả năng làm mờ thâm da do mụn, tổn thương, viêm…

Ưu điểm:

• An toàn, lành tính.
• Chi phí thấp.
• Phù hợp với mọi loại da.

Nhược điểm:

• Hiệu quả chậm.
• Không phù hợp với tình trạng thâm nặng.

4.2. Các hoạt chất đặc trị

Sử dụng các sản phẩm dưỡng da, trị thâm có chứa các hoạt chất đặc trị như Hydroquinone, vitamin C, retinol, axit kojic… làm giảm sản xuất melanin, tăng tốc độ tái tạo tế bào da, làm mờ vết thâm hiệu quả.

Ưu điểm:

• Dễ sử dụng tại nhà.
• Hiệu quả cao với các vết thâm mức độ nhẹ đến trung bình.
• Có thể kết hợp với các phương pháp khác.

Nhược điểm:

• Cần thời gian dài để thấy kết quả.
• Có thể gây kích ứng da ở một số người.

4.3. Công nghệ laser

Laser được đánh giá cao về tính hiệu quả và an toàn trong các phương pháp điều trị thâm da công nghệ cao. Các loại laser thường được sử dụng gồm: Laser Fractional CO2, Laser ND YAG, Laser Pico Silver…

Ưu điểm:

• Hiệu quả cao, có thể cải thiện tình trạng thâm da lên đến 95% chỉ sau 1-2 lần điều trị.
• Thời gian phục hồi chỉ 24-48 giờ.
• Có thể áp dụng cho mọi loại da.

Nhược điểm: Chi phí điều trị cao, dao động từ 3-5 triệu đồng, tùy diện tích và mức độ thâm.

4.4. Peel

Peel da trị thâm là phương pháp sử dụng các loại axit hóa học với nồng độ khác nhau để tác động lên lớp biểu bì của da. Quá trình này giúp loại bỏ lớp tế bào chết, kích thích quá trình tái tạo da mới, làm mờ các vết thâm sạm và mang lại làn da sáng mịn hơn.

Ưu điểm:

• Cải thiện đáng kể tình trạng thâm nám, sạm da, giúp da sáng mịn hơn sau 3-4 lần peel.
• Có nhiều loại peel da với các nồng độ axit khác nhau, phù hợp với từng loại da và tình trạng da.
• Kết hợp được với các phương pháp làm đẹp khác như laser, lăn kim để tăng cường hiệu quả.

Nhược điểm:

• Có thể gây bong tróc da, kích ứng, nhiễm trùng da.
• Cần chăm sóc kỹ sau điều trị.

4.5. Phi kim

Phi kim là kỹ thuật sử dụng các kim siêu nhỏ để tạo ra các vi tổn thương trên da, kích thích quá trình tái tạo collagen, làm mờ thâm da hiệu quả.

Ưu điểm:

• Hiệu quả cao, có khả năng mờ thâm, trẻ hóa và cải thiện tốt các vấn đề khác của da như chân lông to, da sần sùi, nếp nhăn…
• An toàn, thời gian phục hồi ngắn.

Nhược điểm:

• Có thể gây đau nhẹ, cần thời gian hồi phục
• Đòi hỏi chăm sóc sau điều trị kỹ lưỡng trong vòng 5-7 ngày sau mỗi lần điều trị.

4.6. Ánh sáng IPL

IPL là công nghệ sử dụng ánh sáng xung cường độ cao để điều trị các vấn đề về da, trong đó có cả việc trị thâm. Ánh sáng IPL sẽ tác động trực tiếp vào các sắc tố melanin gây thâm sạm, phá vỡ chúng và giúp da trở nên đều màu hơn.

Ngoài trị thâm, IPL còn có thể điều trị các vấn đề khác như: giãn mao mạch, đỏ mặt, mụn trứng cá, lão hóa da.

Ưu điểm:

• Hiệu quả cao, có thể làm mờ các vết thâm một cách hiệu quả, mang lại làn da sáng mịn hơn.
• Thời gian điều trị ngắn, mỗi liệu trình IPL thường kéo dài khoảng 15-30 phút.
• Ít xâm lấn, không gây đau đớn và không để lại sẹo.

Nhược điểm:

• Hiệu quả chậm hơn so với laser, thường kéo dài 2-3 tháng với tần suất 1-2 lần/tuần.
• Không phù hợp với da sẫm màu

Những Câu Hỏi Liên Quan Tới Thâm Da

1. Thâm da có thể tự biến mất không?

Có khả năng. Một số trường hợp thâm da nhẹ có thể tự cải thiện theo thời gian. Tuy nhiên, các dạng thâm da nặng hoặc mãn tính thường cần can thiệp điều trị.

Theo thống kê, 60% trường hợp thâm da sau viêm (PIH) có thể tự mờ đi trong vòng 6-12 tháng nếu không có tổn thương mới.

2. Kem chống nắng có giúp ngăn ngừa thâm da không?

Có. Kem chống nắng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa thâm da. Nghiên cứu cho thấy sử dụng kem chống nắng SPF 30+ hàng ngày có thể giảm nguy cơ thâm da do nắng tới 80%. Đặc biệt, kem chống nắng phổ rộng bảo vệ khỏi cả tia UVA và UVB.

3. Thâm da do hormone có thể điều trị hoàn toàn không?

Thâm da do hormone (chloasma) có thể khó điều trị hoàn toàn. Khoảng 30-40% trường hợp tự cải thiện sau khi sinh hoặc ngừng sử dụng thuốc tránh thai. Tuy nhiên, 10-15% trường hợp có thể trở thành mãn tính và cần điều trị lâu dài.

4. Có phải tất cả các loại peel hóa học đều hiệu quả cho thâm da?

Không phải tất cả các loại peel hóa học đều phù hợp cho mọi loại thâm da. Peel AHA (Alpha Hydroxy Acids) nhẹ nhàng, phù hợp cho thâm da nhẹ, trong khi peel TCA (Trichloroacetic Acid) mạnh hơn, hiệu quả cho thâm da trung bình đến nặng.

5. Có cách nào để trị thâm da nhanh chóng không?

Không có cách trị thâm da nhanh chóng. Kết quả phụ thuộc vào loại thâm da, mức độ nghiêm trọng và phương pháp điều trị. Tuy nhiên, có thể cải thiện tình trạng thâm da bằng cách kết hợp các phương pháp điều trị y tế, tự nhiên và thẩm mỹ.

6. Làm thế nào để phòng ngừa thâm da?

Để phòng ngừa thâm da, hãy bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời bằng cách sử dụng kem chống nắng, che chắn da và tránh tiếp xúc với ánh nắng trực tiếp trong giờ cao điểm. Chăm sóc da đúng cách bằng cách tẩy tế bào chết đều đặn, dưỡng ẩm cho da hàng ngày và sử dụng sản phẩm chăm sóc da phù hợp với loại da. Điều trị các bệnh lý gây thâm da và tuân thủ hướng dẫn sử dụng thuốc.

7. Có thể sử dụng kem đánh răng để trị thâm da không?

Không nên sử dụng kem đánh răng để trị thâm da. Kem đánh răng chứa chất tẩy trắng có thể gây kích ứng da và làm cho thâm da trở nên nghiêm trọng hơn.

8. Địa chỉ nào trị thâm da chuyên nghiệp, uy tín tại Hồ Chí Minh?

Doctor’s Choice Clinic tự hào là một trong những đơn vị điều trị thâm da chuyên nghiệp, uy tín tại Hồ Chí Minh. Với đội ngũ y bác sĩ hàng đầu, cơ sở vật chất hiện đại, chúng tôi tự tin mang đến các liệu trình trị thâm cá nhân hóa bằng cách kết hợp nhiều phương pháp như: Laser, peel, IPL, phi kim,…

Doctor’s Choice Clinic cam kết da sau điều trị sạch thâm, mềm mịn và trắng sáng tự nhiên. Liên hệ để được tư vấn cụ thể hơn nhé!