Cách Ngừa Sẹo Khi Bị Thủy Đậu, Zona Hiệu Quả

Ngày cập nhật: 29/06/2025

Thủy đậu và Zona là hai bệnh ngoài da phổ biến do virus varicella zoster gây ra. Ngoài việc gây ngứa ngáy, khó chịu, những vết mụn nước và tổn thương da do bệnh để lại còn có thể dẫn đến sẹo lâu dài, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý người bệnh.

Theo thống kê của Bộ Y Tế, tại Việt Nam mỗi năm có khoảng 100.000 – 200.000 ca mắc thủy đậu và 15.000 – 20.000 ca mắc zona. Trong đó, tỷ lệ để lại sẹo sau khi khỏi bệnh lên đến 20-30%, đặc biệt ở những trường hợp nặng, nhiều mụn nước hoặc bị nhiễm trùng thứ phát.

Để không để lại sẹo nếu lỡ may bị thủy đậu, zona, bạn cần vệ sinh da sạch sẽ, dùng thuốc giảm ngứa, kháng viêm, đặc biệt không làm vỡ mụn nước. Ngoài ra, cần thực hiện chăm sóc vết thương đúng cách, tiến hành chườm lạnh vùng tổn thương và mặc quần áo rộng rãi để hạn chế để lại sẹo.

Nếu chẳng may bị thủy đậu, zona, nên tiến hành điều trị sớm, đúng cách bằng thuốc, TENS, các biện pháp y học cổ truyền và thông qua ăn uống, sinh hoạt để rút ngắn thời gian bệnh, giảm mức độ nghiêm trọng và hạn chế biến chứng để lại.

Hiện nay, y học phát triển, sẹo do thủy đậu, zona có thể làm mờ an toàn, hiệu quả bằng phương pháp laser, PRP, cắt sẹo, ghép da, tiêm collagen, filler…
Bài viết sau trình bày cách phòng ngừa sẹo do thủy đậu & zona, cùng khám nhé!

Hiểu Về Bệnh Thủy Đậu Và Zona

Thủy đậu và zona đều do virus varicella zoster (VZV) gây ra. Virus này lây truyền qua đường hô hấp, tiếp xúc trực tiếp với dịch mụn nước hoặc vết thương của người bệnh. Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt, mệt mỏi, đau đầu, sau đó xuất hiện các mụn nước ngứa trên da. Mụn nước có thể xuất hiện trên khắp cơ thể (thủy đậu) hoặc khu trú thành đám theo dây thần kinh (zona).

Quá trình hình thành sẹo xảy ra khi các mụn nước vỡ ra, gây tổn thương sâu trên da. Nếu tổn thương chỉ ở lớp biểu bì, da sẽ tự tái tạo mà không để lại sẹo.

Tuy nhiên, khi tổn thương lan sâu xuống lớp bì, quá trình lành thương sẽ kéo dài hơn và dễ hình thành sẹo lõm. Ngược lại, sẹo lồi xuất hiện khi cơ thể sản sinh quá nhiều collagen trong quá trình liền vết thương.

Có ba loại sẹo chính thường gặp sau khi bị thủy đậu và zona:

• Sẹo lõm (atrophic scar): Đặc trưng bởi bề mặt da lõm xuống do thiếu hụt collagen. Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Journal of Investigative Dermatology, tỷ lệ sẹo lõm ở bệnh nhân thủy đậu là 25-35%.
• Sẹo lồi (hypertrophic scar): Đặc trưng bởi bề mặt da gồ lên do sự sản xuất quá mức collagen. Khoảng 20% bệnh nhân zona có nguy cơ hình thành sẹo lồi.
• Sẹo thâm (hyperpigmented scar): Đặc trưng bởi vùng da sẫm màu hơn so với da xung quanh do tăng sản xuất melanin. Tỷ lệ sẹo thâm ở bệnh nhân thủy đậu và zona lần lượt là 45% và 30%.

Cách Chăm Sóc Da Ngừa Sẹo Trong Quá Trình Bị Thủy Đậu, Zona

Khi bị thủy đậu hoặc zona, bạn nên giữ da sạch sẽ, sử dụng thuốc bôi giảm ngứa, kháng viêm, hạn chế gãi làm vỡ mụn nước… Chăm sóc da đúng cách là yếu tố then chốt để giảm nguy cơ hình thành sẹo.

• Giữ da sạch sẽ:

Rửa nhẹ nhàng vùng da bị ảnh hưởng bằng xà phòng nhẹ và nước để giữ sạch. Tránh sử dụng xà phòng mạnh hoặc chà xát quá mạnh có thể gây kích ứng da hơn. Sau khi tắm, thấm khô hoàn toàn da và sử dụng khăn sạch để tránh lây lan virus sang người khác.

• Sử dụng thuốc bôi giảm ngứa, kháng viêm:

Kem calamine hoặc thuốc mỡ kháng sinh sẽ giúp giảm ngứa, giảm viêm và ngăn ngừa nhiễm trùng. Tuy nhiên, chỉ nên bôi theo đúng chỉ định của bác sĩ.

• Tránh gãi, làm vỡ mụn nước:

Gãi mụn nước sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tổn thương sâu hơn và để lại sẹo. Hãy cắt móng tay hoặc đeo găng tay để hạn chế gãi.

• Chăm sóc vết thương đúng cách:

Để các nốt mụn nước và vảy tự khô và rụng một cách tự nhiên. Tránh bóc chúng quá sớm vì điều này có thể làm gián đoạn quá trình lành và dẫn đến sẹo.

Khi các mụn nước đã vỡ, bạn có thể bôi một lượng nhỏ cồn 90 độ lên các vết loét hở để giúp làm khô, ngăn ngừa nhiễm trùng vi khuẩn và giảm sẹo. Sử dụng dung dịch sát khuẩn như Dizigone ít nhất 4 lần mỗi ngày có thể giúp các tổn thương thủy đậu/zona lành nhanh và ngăn ngừa sẹo.

• Chườm lạnh vùng tổn thương:

Dùng khăn sạch ngâm nước lạnh, vắt kiệt rồi đắp lên vùng da bị viêm, mụn nước khoảng 20 phút mỗi lần, lặp lại 7-8 lần/ngày giúp giảm đau, làm khô vết thương.

• Mặc quần áo thoáng mát, rộng rãi:

Tránh để quần áo cọ xát, gây đau và kích ứng vùng da bị tổn thương.

Một nghiên cứu cho thấy 95% bệnh nhân thủy đậu được chăm sóc da đúng cách không bị sẹo, trong khi 40% bệnh nhân không tuân thủ việc chăm sóc da bị sẹo lõm hoặc sẹo lồi.

Phương Pháp Điều Trị Thủy Đậu, Zona Hiệu Quả, Tránh Để Lại Sẹo

Các phương pháp điều trị thủy đậu, zona thường được sử dụng gồm dùng thuốc, kích thích thần kinh qua da, y học cổ truyền và thông qua ăn uống, sinh hoạt. Điều trị thủy đậu, zona sớm và đúng cách sẽ rút ngắn thời gian bệnh, giảm mức độ nghiêm trọng và hạn chế biến chứng, bao gồm cả sẹo.

1. Sử dụng thuốc điều trị zona thần kinh

Bác sĩ có thể kê đơn một số loại thuốc để điều trị zona thần kinh và kiểm soát các triệu chứng:

• Thuốc kháng virus: Acyclovir, valacyclovir hoặc famciclovir được dùng trong giai đoạn sớm của bệnh, thường trong vòng 72 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Thuốc kháng virus giúp rút ngắn thời gian bệnh, giảm mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Một nghiên cứu cho thấy dùng acyclovir trong 7-10 ngày giúp làm giảm thời gian đau và số lượng mụn nước ở 50% bệnh nhân zona.
• Thuốc giảm đau: Acetaminophen, ibuprofen, hoặc các thuốc giảm đau khác được dùng để kiểm soát cơn đau do zona. Trong một số trường hợp đau nặng, bác sĩ có thể kê toa thuốc giảm đau opioid.
• Thuốc kháng sinh: Nếu vùng da bị bội nhiễm vi khuẩn thứ phát, bác sĩ sẽ kê thêm thuốc kháng sinh để điều trị.
  Corticosteroid: Thuốc chống viêm corticosteroid đôi khi được dùng để giảm sưng viêm. Tuy nhiên cần thận trọng vì tác dụng phụ của thuốc.

2. Kích thích thần kinh qua da (TENS)

TENS (Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation) là phương pháp sử dụng dòng điện xung nhỏ qua miếng dán điện cực đặt trên da để kích thích dây thần kinh, gửi tín hiệu lên não, từ đó làm giảm cảm giác đau.

Các nghiên cứu cho thấy TENS có hiệu quả giảm đau đáng kể ở bệnh nhân zona, giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và sinh hoạt. Một thử nghiệm lâm sàng trên 39 bệnh nhân zona cho thấy nhóm sử dụng TENS có mức độ đau giảm rõ rệt so với nhóm chứng.

Tuy nhiên, TENS có một số chống chỉ định như: người mang máy tạo nhịp tim, phụ nữ mang thai, người bị rối loạn cảm giác hoặc da bị tổn thương nặng. Cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

3. Y học cổ truyền

Một số vị thuốc Đông y và phương pháp y học cổ truyền được cho là có tác dụng hỗ trợ điều trị zona thần kinh như:

• Châm cứu: Dùng kim châm vào huyệt vị tương ứng giúp giảm đau, kích thích dây thần kinh.
• Xoa bóp bấm huyệt: Kích thích các huyệt vị giúp lưu thông khí huyết, giảm đau.
• Thuốc thang: Các bài thuốc Đông y có tác dụng thanh nhiệt giải độc, tăng cường chức năng gan thận, nâng cao miễn dịch.
• Ngâm lá tắm: Dùng các loại lá có tính kháng viêm, giảm đau như lá khuynh diệp, lá trầu không, ngâm vào nước ấm tắm có thể giúp giảm triệu chứng.

Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này chưa được kiểm chứng đầy đủ. Cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng.

4. Tăng cường hệ miễn dịch qua chế độ ăn uống, sinh hoạt

Bổ sung dinh dưỡng tăng cường miễn dịch bằng cách ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu vitamin A, C, E, các thực phẩm giàu kẽm, lysine như thịt, cá, trứng, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt,… Hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường, chất béo, arginine vì có thể ức chế miễn dịch, kích thích virus phát triển.

Ngủ đủ giấc, tránh stress vì mệt mỏi, căng thẳng làm suy giảm miễn dịch, khiến bệnh nặng hơn và khó điều trị.

Một nghiên cứu lâm sàng cho thấy bệnh nhân được điều trị bằng Acyclovir trong vòng 24 giờ đầu có thời gian bệnh ngắn hơn 2 ngày so với nhóm dùng giả dược.

Biện Pháp Xử Lý Sẹo Thâm, Sẹo Lõm Sau Khi Bị Thủy Đậu, Zona

Nếu không may để lại sẹo, đừng quá lo lắng vì đã có nhiều phương pháp xử lý sẹo hiệu quả như laser, PRP, cắt sẹo, ghép da, tiêm collagen, filler…

1. Liệu pháp laser

Điều trị sẹo bằng laser là một phương pháp thẩm mỹ sử dụng ánh sáng có cường độ cao để tác động lên các mô sẹo, kích thích quá trình tái tạo collagen, làm mờ các vết sẹo, cải thiện màu da và cấu trúc da.

Ưu điểm:

• Laser có thể làm mờ đáng kể các loại sẹo như sẹo lõm, sẹo rỗ, sẹo thâm do thủy đậu, zona để lại.
• Ánh sáng laser có thể tập trung vào vùng sẹo, hạn chế tổn thương các vùng da xung quanh.
• Quá trình điều trị nhanh chóng, ít gây đau và thời gian nghỉ dưỡng ngắn.
• Nếu được thực hiện đúng cách, kết quả điều trị có thể duy trì trong thời gian dài.

Nhược điểm:

• So với các phương pháp điều trị khác, chi phí điều trị bằng laser thường cao hơn.
• Một số người có thể gặp phải các tác dụng phụ như đỏ, sưng, hoặc nhiễm trùng.
• Hiệu quả của laser còn tùy thuộc vào loại sẹo, độ sâu của sẹo và cơ địa của từng người.

2. Liệu pháp PRP

PRP (Platelet-Rich Plasma) hay huyết tương giàu tiểu cầu là một phần máu tự thân, được tách chiết từ chính máu của người bệnh. Trong huyết tương này chứa hàm lượng tiểu cầu cao, mang theo các yếu tố tăng trưởng giúp kích thích quá trình tái tạo mô, sản sinh collagen và elastin.

Sẹo do thủy đậu, zona thường để lại những vết lõm nhỏ trên da. PRP với khả năng làm đầy sẹo rất hiệu quả trong việc cải thiện tình trạng này.

Ưu điểm:

• PRP được chiết xuất từ chính máu của người bệnh nên rất an toàn, giảm thiểu nguy cơ dị ứng hoặc kích ứng da.
• Cải thiện đáng kể các loại sẹo, đặc biệt là sẹo lõm, sẹo rỗ.
• Quy trình thực hiện đơn giản, ít đau và không cần thời gian nghỉ dưỡng.
• Không chỉ điều trị sẹo mà còn giúp cải thiện tổng thể chất lượng da, làm da sáng mịn hơn.

Nhược điểm:

• So với các phương pháp điều trị sẹo khác, PRP có chi phí cao hơn.
• Để đạt được hiệu quả tốt nhất, thường cần thực hiện nhiều lần điều trị.
• PRP có thể không hiệu quả với các loại sẹo quá lớn, quá sâu hoặc sẹo lồi.

3. Phẫu thuật cắt sẹo, ghép da

Phẫu thuật cắt sẹo và ghép da là những phương pháp can thiệp trực tiếp vào vùng da bị sẹo, giúp loại bỏ hoàn toàn hoặc phần lớn mô sẹo, thay thế bằng da lành hoặc kích thích quá trình tái tạo da mới. Đây là những phương pháp mang lại hiệu quả cao trong việc điều trị các loại sẹo, đặc biệt là sẹo lõm sâu, sẹo rộng hoặc sẹo gây biến dạng.

Ưu điểm:

• Loại bỏ hoàn toàn hoặc phần lớn sẹo, giúp da trở nên mịn màng hơn.
• Kết quả duy trì được lâu dài nếu được chăm sóc đúng cách.
• Phù hợp với nhiều loại sẹo, đặc biệt hiệu quả với sẹo lõm sâu, sẹo rộng hoặc sẹo gây biến dạng.

Nhược điểm:

• Can thiệp xâm lấn: Để lại sẹo mổ, cần thời gian phục hồi.
• Chi phí cao: So với các phương pháp điều trị khác.
• Có thể xảy ra biến chứng: Nhiễm trùng, chảy máu, sẹo lồi, mất cảm giác…
• Yêu cầu kỹ thuật cao: Cần thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa da liễu có kinh nghiệm.

4. Tiêm collagen, filler

Tiêm collagen là phương pháp đưa trực tiếp collagen vào vùng da bị sẹo lõm để làm đầy, giúp bề mặt da trở nên mịn màng hơn. Collagen là một loại protein tự nhiên có trong cơ thể, có chức năng tạo nên sự đàn hồi cho da.

Tương tự như tiêm collagen, filler cũng là chất làm đầy nhưng có thành phần đa dạng hơn, thường là hyaluronic acid. Chất này có khả năng giữ nước tốt, giúp làm đầy các vết lõm, tăng cường độ ẩm cho da.

Ưu điểm:

• Quy trình thực hiện đơn giản, thời gian ngắn, không cần phẫu thuật.
• Ngay sau khi tiêm, bạn sẽ thấy sự cải thiện rõ rệt về bề mặt da.
• Quá trình tiêm được thực hiện dưới tê tại chỗ nên hầu như không gây đau đớn.

Nhược điểm:

• Hiệu quả của việc tiêm collagen và filler thường chỉ kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm, sau đó bạn cần tiêm lại.
• So với các phương pháp khác, chi phí tiêm filler khá cao.
• Mặc dù ít xảy ra nhưng vẫn có thể gặp phải các biến chứng như sưng, đỏ, nhiễm trùng, dị ứng.
• Phương pháp này chỉ làm đầy sẹo chứ không loại bỏ hoàn toàn nguyên nhân gây sẹo.

Những Câu Hỏi Thường Gặp Về Phòng Ngừa Thủy Đậu, Zona

1. Trẻ em mắc thủy đậu có nguy cơ bị sẹo cao hơn người lớn không?

Đúng, trẻ em dưới 10 tuổi có nguy cơ để lại sẹo cao hơn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và trẻ thường hay gãi vết thương.

Theo thống kê, khoảng 30% trẻ mắc thủy đậu bị sẹo, so với 10% ở người lớn.

2. Bệnh zona có lây không?

Bệnh zona không lây trực tiếp từ người này sang người khác như bệnh cảm cúm. Tuy nhiên, virus gây bệnh zona (virus varicella-zoster) có thể lây truyền cho những người chưa từng mắc bệnh thủy đậu hoặc chưa được tiêm phòng thủy đậu.

3. Bao lâu thì vết thương do thủy đậu, zona sẽ lành hoàn toàn?

Thông thường, vết thương sẽ khô và đóng vảy trong vòng 7-10 ngày. Tuy nhiên, có thể mất 2-4 tuần để các vết thương lành hoàn toàn và vảy bong hết.

4. Có thể tắm khi bị thủy đậu, zona không?

Có thể tắm bình thường khi bị thủy đậu, zona. Nên sử dụng nước ấm, tránh nước quá nóng và kỳ cọ mạnh lên vùng da tổn thương. Sau khi tắm, nhẹ nhàng thấm khô người bằng khăn mềm.

5. Nên kiêng ăn gì khi bị thủy đậu, zona?

Không có chế độ ăn kiêng đặc biệt, tuy nhiên nên tránh các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ vì có thể khiến các triệu chứng khó chịu hơn. Bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi để tăng cường sức đề kháng.

6. Bị sẹo lõm do thủy đậu, zona có nên tiêm filler không?

Tiêm chất làm đầy (filler) có thể cải thiện sẹo lõm, làm đầy các vùng da bị lõm và giúp làn da trở nên đều màu, mịn màng hơn. Tuy nhiên, kết quả chỉ duy trì tạm thời, thường từ 6-12 tháng.

7. Điều trị sẹo bằng laser có đau không?

Hầu hết các phương pháp điều trị sẹo bằng laser đều gây ra cảm giác châm chích hoặc bỏng rát trong quá trình thực hiện. Tuy nhiên, bác sĩ thường sử dụng kem tê tại chỗ để giảm đau cho bệnh nhân.

8. Có thể sử dụng kem trị sẹo khi vết thương chưa lành hẳn không?

Không nên sử dụng kem trị sẹo khi vết thương chưa lành hẳn vì có thể gây kích ứng da và làm chậm quá trình lành thương. Chỉ nên bôi kem khi vết thương đã khô hoàn toàn và bắt đầu hình thành sẹo.

9. Có vaccine phòng ngừa zona không?

Hiện có vaccine Shingrix phòng ngừa bệnh zona, dành cho người từ 50 tuổi trở lên, kể cả những người đã từng mắc zona. Vaccine được tiêm 2 liều cách nhau 2-6 tháng, hiệu quả phòng bệnh trên 90%.

10. Địa chỉ điều trị sẹo thủy đậu, zona nào uy tín tại HCM?

Doctor’s Choice Clinic tự hào là một trong những địa chỉ uy tín hàng đầu tại TP.HCM chuyên cung cấp dịch vụ xóa sẹo thủy đậu, zona, giúp hàng ngàn bệnh nhân lấy lại làn da mịn màng và tự tin hơn trong cuộc sống.

Tại Doctor’s Choice Clinic, chúng tôi áp dụng phác đồ điều trị tổng hợp, kết hợp nhiều phương pháp để xóa sẹo hiệu quả, bao gồm: PRP, laser, tiêm filler…

Ưu điểm khi điều trị sẹo tại Doctor’s Choice Clinic

• Phác đồ điều trị khoa học, hiệu quả, được nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng.
• Kỹ thuật tiên tiến, xâm lấn tối thiểu, đảm bảo an toàn, ít đau đớn, thời gian nghỉ dưỡng ngắn.
• Bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, được đào tạo chuyên sâu trong lĩnh vực điều trị sẹo.
• Trang thiết bị, công nghệ hiện đại, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
• Chất lượng dịch vụ cao, chăm sóc tận tình, chi phí hợp lý.

Nếu bạn đang gặp phải những khó khăn do sẹo gây ra, đừng ngần ngại liên hệ với Doctor’s Choice Clinic để được tư vấn và điều trị nhé!